تشبیه: هر گاه چیزی را به چیز دیگری مانند کنیم،تشبیه به وجود می آید؛ مانند:
«به ماه که چون ظرف سیمگون میدرخشد،می نگرم»
در این مثال،ماه به ظرف سیمگون(=به رنگ سیم (نقره)،تشبیه شده است
ارکان تشبیه: هر تشبیه از چهار رکن(اجزا) تشکیل شده است که عبارتند از:
الف) مشبه (طرف اول): کلمه ای است که آن را تشبیه می کنیم؛مانند«ماه» در مثال بالا.
ب)مشبه به (طرف دوم): کلمه ای است که مشبه را به آن تشبیه می کنیم؛مانند«ظرف سیمگون» در مثال بالا.
ج)وجه شبه:ویزگی های مشترک ، میان مشبه و مشبه به است. مشبه به باید آن ویژگی ها را به حد کمال داشته باشد یا به داشتن آن معروف باشد؛ مانند «درخشیدن» در مثال بالا.
د) ادات تشبیه: کلمه هایی هستند که مشبه را به مشبه به،پیوند می دهند؛ مانند: مثل، مانند،همانند، هم چون، هم چو، نظیر،به سان،چو؛ مانند «چون» در مثال بالا.
نکته:«چو» و «چون» اگربه معنی مثل و مانند باشند، می توانند ادات تشبیه شوند. اگر به معنی «وقتی که»، «اگر» و «زمانی که» باشند،حرف ربط هستند و ادت تشبیه نیستند؛مانند:
چو ایران نباشد تن من مباد(چو به معنی اگر یا زمانی که،است و این مصراع تشبیه ندارد.) چون شیر به خود سپه شکن(چون به معنی مانند است.این مصراع تشبیه دارد.)
نکته:به ادات تشبیه و وجه شبه اجزای فرعی تشبیه می گویند؛یعنی قابل حذف هستند،اما مشبه و مشبه به اجزای اصلی هستند.
نکته مهم:گاهی ادات تشبیه و وجه شبه با هم حذف می شوند و مشبه و مشبه به با کسره (ــِـ) به هم پیوند می خورند. در آرایه به آن اضافی تشبیهی می گویند؛ مانند:«آن،درخت علم باشد ای علیم»
ترکیب«درخت علم» اضافه تشبیهی است؛ یعنی علم به درخت تشبیه شده است:
علم←مشبه و درخت←مشبه به
توجه:در صورت هرگونه سوال درمورد آرایه تشبیه می توانید نظرات خود را در زیر همین پست بنویسید تا پاسخ داده شود .
آموزشی